تلاش برای پرورش نسلی متفاوت
معرفی چهار کسب وکار حوزه نوجوانان؛ آکادمی تینزآپ، مدرسه آنلاین روبی کمپ، انجمن فرهنگی ادیب نو و انتشارات خیال انگیز
می توانیم آینده ای بهتر بسازیم؟
در مورد ضرورت آموزش و پرورش زیاد صحبت شده است اما اینکه چه گام عملی برداشته شده مقوله متفاوتی است. جامعه ایران برغم همه فراز و فرودهایش تلاش مستمری برای تغییر داشته است. شاهد مثالش تلاش های فعالین مدنی در عرصه های مختلف به ویژه در حوزه نوجوانان و جوانان است. جایی که آموزه ها می توانند به تربیت نسلی متفاوت منجر شوند و چهره ایران آینده را تغییر دهند. با این توضیح در نوشتار حاضر به معرفی چهار کسب و کار حوزه نوجوانان پرداخته ایم؛ آکادمی تینزآپ، مدرسه آنلاین روبی کمپ، انجمن فرهنگی ادیب نو و انتشارات خیال انگیز.
تینزآپ: فرصتی بری شکل‌گیری هویت حرفه ای نوجوانان
در بسیاری از نظام های آموزشی، نوجوانان به عنوان مخاطبانی فرعی در حوزه توسعه اقتصادی در نظر گرفته می‌شوند؛ گویی ظرفیت تصمیم گیری، تجربه سازی و خلق معنا هنوز در آن ها شکل نگرفته است. این نگاه، فرصت شکل گیری هویت حرفه ای را به تعویق می اندازد و نوجوان را از تجربه زیسته کارآفرینی محروم می سازد. طبق گزارش دیده بان جهانی کارآفرین[1] بیش از ۱۷.۶% از مردم ایران تمایل دارند در سه سال آینده کسب وکار خود را راه‌اندازی کنند،[2] رقمی که از میانگین جهانی بالاتر است. این آمار نشان می دهد که میل به خلق، استقلال اقتصادی و تجربه کارآفرینی در کشور وجود دارد؛ اما مسیر آن برای نوجوانان مبهم و دست نیافتنی است.
تینزآپ: رویش فصل نوین باور
شرکت تینزآپ[3] با هدف توانمندسازی نوجوانان و جوانان در حوزه های مهارت های زندگی، کارآفرینی و توسعه فردی در تاریخ ۵ بهمن سال ۱۳۹۶ تأسیس گردید. این مجموعه با تمرکز بر آموزش های کاربردی و تجربه محور، تلاش دارد نسل جوان را برای ورود مؤثر به جامعه و بازار کار آماده سازد. شرکت تینزآپ نوجوانان را در موقعیتی قرار می دهند تا بتوانند مسیر حرفه‌ای خود را با شناخت، انتخاب و تعامل آغاز کنند، نه در آینده ای دور، بلکه در اکنونِ زیسته خود. یکی از فعالیت های محوری تینزآپ، طراحی و اجرای دوره هایی تحت عنوان «بیزینسکده» است که به صورت حضوری و برخط برگزار می شود. این دوره ها شامل آموزش های مرتبط با کسب وکار، مهارت های نرم، توسعه فردی و اجتماعی هستند و با رویکردی تعاملی طراحی شده اند. در این فضا، نوجوانان نه تنها با مفاهیم پایه کارآفرینی آشنا می شوند، بلکه می آموزند چگونه استعدادهای خود را شناسایی، مسیرهای شغلی مناسب را و با اعتماد به نفس در موقعیت های واقعی تصمیم گیری کنند.
نقش چهره های الهام بخش در فرآیند یادگیری نوجوانان
تینزآپ در طراحی رویدادهای آموزشی خود، از حضور چهره های شناخته شده در حوزه های فرهنگی و اقتصادی بهره می گیرد، از بازیگران کودک تا کارآفرینان برجسته. این حضور صرفا جنبه نمایشی ندارد، نوجوانان می توانند از آن به عنوان فرصتی برای عینی کردن مفاهیم آموزشی بهره مند شوند. نوجوانان با مشاهده مسیرهای واقعی رشد، شکست و موفقیت، می توانند ارتباطی عمیق تر با مفاهیم انتزاعی برقرار کنند و فرآیند یادگیری را به تجربه ای زیسته تبدیل کنند.
اتصال به جهان واقعی
در تینزآپ نوجوانان در جریان دوره ها و رویدادها، با شرکت هایی آشنا می شوند که به صورت واقعی می توانند در آن ها فعالیت داشته باشند. این آشنایی به شناخت بهتر از بازار کار منجر می شود و نوجوانان را در موقعیتی قرار می دهند که بتواند با تحلیل، انتخاب و هدف گذاری، مسیر حرفه ای خود را آغاز کنند. در این مجموعه آموزش صرفا انتقال محتوا نیست؛ بلکه بستری است برای شکل گیری هویت، تقویت خودباوری و تجربه مسئولیت پذیری اجتماعی.
سبک زندگی کارآفرینانه
تینزآپ کارآفرینی را نه تنها به عنوان یک مسیر شغلی، بلکه به مثابه یک سبک زندگی معرفی می کند. نوجوانان در این مسیر می آموزند که آینده چیزی نیست که منتظرش بمانند، بلکه چیزی است که باید آن را بسازند. این ساختن، با شناخت خود، تحلیل فرصت ها و تجربه تعامل با دیگران شکل می گیرد. در این بستر نوجوانان می توانند کنشگری کنند تا از هویت خود معنا بسازند و از معنای وجودی خود راهی برای پیش روی به سوی آینده ای روشن.
روبی کمپ: مدرسه ای برای ساختن آینده
نوجوانی فقط مقدمه ای برای جوانی نیست؛ بخشی از زندگی است که خودش به تنهایی ارزش زیستن بالایی دارد. در این مقطع، تجربه کردن، تصمیم گرفتن و ساختن، واقعی و ارزشمند است. کارآفرینی و رهبری برای نوجوانان یعنی لمس مسئولیت، شناخت خود و اثرگذاری در جمع. وقتی این ظرفیت ها جدی گرفته شوند، مسیر رشد هم طبیعی تر و انسانی تر پیش می رود. در این میان، نهادهایی که این ظرفیت ها را جدی می گیرند، نقشی کلیدی در تحول فردی و اجتماعی نوجوانان ایفا می کنند و برایشان دوران سرنوشت سازی از زندگی رقم می زنند. روبی‌کمپ یک مدرسه برخط برای نوجوانان ۱۳ تا ۱۹ساله است که با هدف آموزش مهارت های کارآفرینی، رهبری و آمادگی برای دنیای واقعی طراحی شده است. این مجموعه، برخلاف نظام های آموزشی سنتی که بر تئوری و انباشت اطلاعات تأکید دارند، بر تجربه، تعامل و خلق معنا تمرکز دارد. نوجوانان در روبی‌کمپ نه تنها با مفاهیم پایه کارآفرینی آشنا می شوند، بلکه می آموزند چگونه مسیر حرفه‌ای خود را با شناخت، تحلیل و انتخاب گری آغاز کنند.[4]
از روستای گلین قیه تا دانشگاه کرنل
روبی‌کمپ از دل یک پروژه کوچک در روستای گلین قیه در آذربایجان شرقی آغاز شد؛ جایی که بنیان‌گذار آن، سعید حسین زاده، با خرید یک ویدئو پروژکتور برای کتابخانه روستا، نخستین گام را برداشت. این پروژه به مرور به یک مدرسه برخط برای نوجوانان ایرانی، با هدف پرورش نسلی که می توانند آرزوهای بزرگ را به واقعیت مبدل سازند، تبدیل شد. امروز، حسین‌زاده دوره پست‌داک خود را در دانشگاه کرنل آمریکا می گذراند، اما ریشه های روبی‌کمپ همچنان در خاک تجربه، تعامل و امید باقی مانده اند.[5]
مهارت هایی از جنس زندگی
دوره های روبی کمپ شامل آموزش هایی است که مستقیما به زندگی حرفه ای و اجتماعی نوجوانان مربوط می شود؛ رزومه نویسی، ساخت پروفایل لینکدین، مهارت های ارتباطی، مدیریت پروژه، سواد مالی، آمادگی مصاحبه و تفکر طراحی و تحلیل داده. آنچه این آموزش ها را متمایز می کند، پیوندشان با خودشناسی، هوش هیجانی و توانایی تصمیم‌گیری است.[6]
آموزش، به روایت زیستن
روبی کمپ به صورت منظم رویدادهایی و دوره های تخصصی در حوزه هایی چون برنامه نویسی، طراحی، هوش مصنوعی و بازاریابی برگزار می کند. در این رویدادها، نوجوانان با مربیان، بنیان گذاران استارتاپ ها و کارآفرینان واقعی تعامل دارند. این تجربه ها، آموزش را از سطح تعامل صرف به سطح تجارب زیسته برای آنان ارتقا می دهند؛ جایی که یادگیری، نه تنها دانستن، بلکه بودن است.[7]
آموزش شاهنامه: بازگشت به ریشه ها، با زبان جان
در روزگاری که واژه ها گاه در هیاهوی شبکه های اجتماعی گم می شوند و زبان فارسی زیر فشار ترجمه های بی جان و اصطلاحات وارداتی نفس می کشد، بازگشت به متون کهن نه یک انتخاب لوکس، بلکه ضرورتی است برای حفظ ریشه ها. شاهنامه، با زبان پرشکوه و روایت های پرمایه اش، می تواند پلی باشد میان نسل امروز و میراثی که هنوز زنده است، اگر کسی باشد آن را با جان روایت کند. در جهانی که سرعت، سطحی‌نگری و مصرف‌گرایی بر بسیاری از تجربه های زیستی نوجوانان سایه انداخته، بازگشت به خوانش متون کهن نه یک حرکت از سر دلبستگی صرف به گذشته، بلکه ضرورتی تربیتی است. آموزش شاهنامه در نوجوانی مواجهه با میراثی است که می تواند نوجوان را از مصرف‌کننده محتوا به کنشگر فرهنگی مبدل سازد.
سارا ثبوت: روایتگری در مسیر پیوند و پرورش
سارا ثبوت از روایتگرانی است که نه فقط شاهنامه را می خواند که آن را زندگی می کند و به نوجوانان می آموزد چگونه با زبان فارسی دوست شوند، چگونه واژه ها را بچشند و چگونه از دل داستان های کهن، معناهای امروزی بیرون بکشند. رویکرد آموزشی او، تلفیقی از روایتگری، تصویرسازی خلاق، آموزش فن بیان و نقالی است. ثبوت، با بیش از یک دهه تجربه تدریس شاهنامه به کودکان و نوجوانان، بنیان‌گذار انجمن فرهنگی «ادیب نو» و برگزارکننده دوره‌های تخصصی نقالی و شاهنامه خوانی است. او از سال ۱۳۹۹ تاکنون، جشنواره های سالانه شاهنامه خوانی و نقالی را به صورت مجازی و حضوری برگزار کرده و در داوری مسابقات مرتبط نیز نقش داشته است. [8]
کارگاه نقالی و شاهنامه‌خوانی: از زال و سیمرغ تا رستم و رودابه
در کارگاه های حضوری سارا ثبوت، نوجوانان با داستان هایی چون زال و سیمرغ، زال و رودابه و تولد رستم آشنا می شوند. این آشنایی هم روایی هست و هم با تمرین های نقالی، تصویرسازی ذهنی آموزش فن بیان همراه است. نوجوانان می آموزند چگونه روایت را اجرا و با زبان پیشینیان ارتباط برقرار کنند.
ادیب نو: بازآفرینی آیین های فرهنگی با محوریت شاهنامه
انجمن فرهنگی «ادیب نو»، از سال ۱۴۰۰ به صورت گسترده به برگزاری جشن های تقویمی ایرانی با محوریت شاهنامه پرداخته است. این انجمن، با کوشش سارا ثبوت شاهنامه را هم به عنوان کتابی ارزشمند و فاخر و هم به مثابه یک بستر فرهنگی برای احیای آیین ها، تقویت هویت ملی و تربیت نسل جدید روایتگران ایرانی در نظر می گیرد. از دوره های آموزش شاهنامه‌خوانی سارا ثبوت می توان به عنوان بخشی مؤثر از فرآیند تربیت فرهنگی نوجوانان یادکرد. این دوره ها با تمرکز بر فن بیان، نقالی، اجرا و تقویت مهارت های ارتباطی، زمینه ساز رشد اعتمادبه نفس، افزایش حضور ذهن و توانمندی های گفتاری نوجوانان هستند.[9]
انتشارات خیال‌انگیز: وقتی خنده معنا می سازد
کودکان امروز در میان انبوهی از تصویر و صدا بزرگ می شوند؛ جهانی پرهیاهو، پررنگ و پرتحرک اما نه همیشه ریشه دار! زبان زمانی در ذهن کودک جا می گیرد که با زندگی روزمره اش گره بخورد؛ وقتی واژه ها در بازی ها شنیده شوند، در قصه ها جان بگیرند و با خنده ها همراه شوند. ادبیات کودک، اگر با تخیل و دقت شکل بگیرد، می تواند زبان را از خطر فراموشی برهاند. واژه ها در این جهان خیال‌انگیز، به ابزارهایی بدل می شوند که هم سرگرم می کنند، هم معنا می سازند و هم کودکان را با زبان پیوند می زنند و ریشه های فرهنگی شان را زنده نگه می دارند.
خیال انگیز: زبان در لباس خنده و خیال
انتشارات خیال انگیز، با تمرکز بر انتشار کتاب های کودک و نوجوان، رویکردی منحصربه‌فرد در روایتگری و آموزش زبان فارسی دارد. این انتشارات، زبان فارسی را به بازی می گیرد، نه برای سبک کردنش، بلکه برای جان دادن به آن. در کتاب های این مجموعه، واژه ها می خندند، شخصیت ها شوخی می کنند و کودکان، بی‌آنکه بدانند، با زبان مادری شان پیوندی عمیق برقرار می کنند. کتاب های این مجموعه، اغلب با عنوان های خلاقانه، طنزآمیز و گاه عجیب منتشر می شوند، مثل: «نان پرتاب کن»، «گاو آدم‌کن»، یا «پشمینه‌پوش‌ها.»[10] این نام گذاری ها، نه تنها کودکان را جذب می کنند، بلکه نشان می دهند که زبان فارسی چه ظرفیت ویژه ای برای بازی، خلاقیت و شوخ طبعی دارد.
مجموعه خوشمزه های تاریخ ایران: تاریخ نگاری با زبان کودکانه
یکی از مجموعه های شاخص این انتشارات، «خوشمزه های تاریخ ایران» است که با روایت هایی طنزآمیز، شخصیت های تاریخی را به زبان کودکانه بازآفرینی می کند. در این مجموعه، شخصیت هایی مثل یعقوب لیث صفاری[11]، نصر یکم سامانی[12] در قالب داستان هایی با عنوان‌هایی چون «دیگ و قابلمه‌سازها» یا «دماغ‌گنده‌ها» معرفی می شوند. [13]این سبک، تاریخ را از قالب خشک و رسمی بیرون می کشد و آن را به تجربه ای ملموس، خنده‌دار و قابل‌لمس برای کودکان تبدیل می کند.
مثلث خیال انگیز زبان، تصویر و تخیل
تصویرگری های خاص و سبک های متفاوت در کتاب های خیال انگیز، نقش مهمی در شکل دادن به تخیل کودک و روایت داستان دارند؛ چیزی فراتر از یک تزیین ظاهری. کودک در این فضا با زبان آشنا می شود، با آن بازی می کند، لمسش می کند و جهان را از دریچه واژه ها دوباره می سازد. طنز در کتاب های خیال انگیز فقط برای خنداندن نیست؛ می تواند راهی باشد برای آموزش، نقد و پرورش نگاه فرهنگی. کودک هنگام خواندن این داستان ها می خندد، فکر می کند، تاریخ را از نو می بیند و با واژه ها معنا می سازد. در چنین تجربه ای، خیال انگیز فقط ناشر کتاب نیست؛ بخشی از شکل گیری زبان در ذهن کودک است.
پانویس ها